Dolandırıcılık Suçu Nedir?
Nasıl İşlenir?
Dolandırıcılık Suçu Genel İncelemesi
Dolandırıcılık suçu Türk Ceza Kanunu’nda m.157 ve m.158’de düzenlenen malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında yer almaktadır. Dolandırıcılık suçu, hileli hareketlerle bir kişiyi aldatıp kendine yahut 3. kişiye menfaat sağlamak olarak tanımlanabilir. Dolandırıcılık suçu sadece kasten işlenebilen bir suç olup, taksirle işlenebilmesi kanunen mümkün değildir.
Dolandırıcılık suçunun meydana gelebilmesi için failin veya başkasının yarar sağlaması şarttır ve yararın sağlandığı anda ise suç tamamlanmış sayılır. Yarar sağlama durumu gerçekleşmeme halinde ise suç teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilerek, fail ilgili ceza hükmünden değil; TCK m.35 uyarınca ilgili suça teşebbüsten sorumlu tutulacaktır.
Dolandırıcılık suçu, dini inanç ve duygular, mesleki güven, bilişim sistemleri ve kamu kurumları vs. gibi araçlar kullanmak suretiyle işlenmiş olması hâlinde ise nitelikli dolandırıcılık suçu vücut bulacaktır. Haliyle verilecek ceza da basit dolandırıcılık suçuna kıyasla daha ağırlaşmış olacaktır. Basit hali için öngörülen ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası iken; nitelikli halinde ise üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunduğu görülmektedir.
Dolandırıcılık suçunun TCK 157. maddede düzenlenen basit hali uzlaştırma kapsamında iken; TCK 158. maddede düzenlenen nitelikli hali uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaştırma kapsamında yer alan suçlar için kovuşturma aşamasına geçilebilmesi için tarafsız bir uzlaştırmacı gözetiminde taraflar uzlaşma görüşmesi yapar. Nitelikli dolandırıcılık suçunda ise bu aşama söz konusu olmayıp kovuşturma aşamasına iddianamenin hazırlanmasıyla birlikte direkt geçilmektedir.
Basit Dolandırıcılık
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.
Nitelikli Dolandırıcılık
Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle,
Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,
Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,
Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
Sigorta bedelini almak maksadıyla,
Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle
Önemli Alt Sınır Notu:İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Kripto Varlık Dolandırıcılığı
Kripto varlık dolandırıcılığı, Türk Ceza Kanunu bağlamında görüldüğü üzere dolandırıcılık suçunun nitelikli halini oluşturmaktadır (TCK m.158/f - Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması).
Ancak; olaydan olaya, yöntemden yönteme farklılık göstermesi sebebiyle suç tipi basit dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma olarak değerlendirilmesi neticesinde işbu suçlardan kamu davaları açıldığı durumlarla da sıkça karşılaşmaktayız. Bu nedenledir ki yasal süreçte muhakkak uzman bir hukuki yardım alınması gerekmektedir. Zira suç tipinin farklı nitelendirilmesi; şikayet süresini, cezayı artırıcı veyahut hafifletici nedenleri ve uzlaştırma kapsamında yer alıp almaması gibi birçok hususu etkilemektedir.
Kripto varlık dolandırıcılığı gibi bilişim suçlarında şikayet sürecinin uzaması, yasal süreçten başarılı sonuç eldesini olumsuz yönde etkileyecektir. Şöyle ki bilişim suçlarında suç niteliğindeki fiillere yönelik delillerin karartılmaya fırsat verilmeksizin bir an evvel toplanması ve belgelendirilmesi gerekmektedir. Dijital verilerin kolayca değiştirilip, silinebilmesi sebebiyle ani reaksiyon alınması hayati önem taşımaktadır.
